Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Dağıtım Şirketleri ile Yetkili Bayilerin ve
Tüketicilerin Uymaları Gereken Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ (TRKGM-2000/5)
Amaç,Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Tebliğ, Sıvılaştırılmış Petrol Gazlarının (LPG) tüplü ve dökme olarak, Bakanlıkça yürürlüğe konulmuş bulunan;
-TS 55 “Tüpler-Sıvılaştırılmış Petrol Gazları İçin”
-TS 1445 “Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Taşıma Kuralları”
-TS 1446 “Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)- Depolama Kuralları”
-TS 1449 “ Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Doldurma ve Boşaltma Kuralları”
-TS- 1862 “ Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)-Tüp Donanımları-Valflar, Basınç Düzenleyiciler ve Emniyet Valfları”
-TS 5306 “Kullanımdaki LPG Tüplerinin Muayene, Deney, Bakım ve Tamiri”
-TS 6600 EN 417 “Gaz Kartuşları (Tüpler) Yeniden Doldurulamayan-Metalik-LPG İçin-Vanalı veya Vanasız-Taşınabilir Cihazlarda Kullanılabilen-İmalat, Muayene, Deneyler ve İşaretleme”
standartları ile bundan sonra yürürlüğe konulacak standartlarda öngörülen şartlarda piyasaya arz edilmesi ve tüketiciler tarafından güvenli bir şekilde kullanılmasının sağlanması amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2- Bu tebliğ, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) tüplerinin imalı, doldurma, boşaltma, depolama, taşıma, tamir ve bakım işlerini yürütenler, LPG’ yi dökme olarak kullananlar ile yetkili bayilerin ve tüketicilerin uymaları gereken usul ve esasları kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu tebliğ, 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkından Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu tebliğin uygulanmasında;
Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını, İfade eder.
Bu tebliğde adı geçen diğer tanımlar ilgili standartlarda yer almıştır.
Tüplü LPG Uygulamaları
LPG’ nin Tüplü Olarak Piyasaya Arz Şekli
Madde 5- LPG tüpleri 2, 10, 12, 24, 45 kg. LPG ihtiva eden TS 55 ve TS 5306 standartlarına uygun tüplerle piyasaya arz edilir.
Tüplerdeki LPG Miktarının Kontrolü
Madde 6- Tüplerdeki LPG miktarının Kontrolü; TS 1449 standardında belirtildiği gibi yapılır.
LPG Tüplerinin Dolum Yeri ve Şekli
Madde 7- LPG tüpleri TS 1449 standardına uygun olarak dağıtım şirketine ait dolum tesislerinde ve standardına belirtilen esaslara göre doldurulur.
LPG Tüplerinin Tüketicilere İntikali
Madde 8- LPG tüplerinin tüketicilere İntikali sadece LPG dağıtım şirketleri, yetkili başbayileri, yetkili bayileri, ve yetkili tali bayileri vasıtasıyla yapılır. Bunların dışında hiçbir kişi veya kurum tarafından pazarlanmak amacıyla hiçbir yerde bulundurulamaz ve tüketicilere satılamaz.
Cihazlara Takılı Olmayan Tüplerin Emniyeti
Madde 9- TS 1446 standardında belirtildiği gibi TS 1862 standardında yer alan A sınıfı valfı olan LPG tüpleri, dolum tesisi haricinde ve tesisata bağlı olmadığı sürece, dolu veya boş durumdayken, her yerde, gaz çıkış ağızları üzerinde sızdırmazlık özelliği olan vidalı ve contalı bir kör tapa ile kapalı bulundurulmalıdır.
TS 1862 standardında yer alan B ve C sınıfı valfı olan dolu LLPG tüpleri, dolum tesisi haricinde ve tesisata bağlı olmadığı sürece, her yerde gaz çıkış ağızları üzerinde mühür niteliğinde plastik bir kapakla kapatılmış olmalıdır.
Tüplerin kaldırılması-indirilmesi ve doldurma-boşaltma işlemlerinde hiçbir surette valflardan ve/veya valf volanlarından tutulmamalıdır.
Dolum Anlaşması Olan Şirketler
Madde 10- TS 1449 standardında belirtildiği gibi LPG dağıtım şirketleri aralarında yapacakları dolum anlaşmasının bir suretini yazılı olarak Bakanlığa bildirmek zorundadırlar.
LPG Dağıtım Şirketlerinin Sorumlulukları
Madde 11- LPG dağıtım şirketleri; yetkili başbayi, yetkili bayi, yetkili tali bayi ve abonelerin LPG tüp ihtiyaçlarını zamanında ve aksatılmadan karşılanması için gerekli her türlü tedbirleri alırlar.
Sözleşmeli bayiler tarafından dolum tesisine getirilen boş tüpler, dolum yapılmadan önce ilgili standartlara göre kontrolden geçirilir. Bu tüplerden; tamir, bakım, muayene ve hidrostatik teste ihtiyaç gösterenler TS 5306 standardında belirtilen esaslara uygun olarak ayrılırlar ve tüplere dolum yapılamaz.
LPG dağıtım şirketleri, tüplerin kullanımı sırasında uyulması gereken hususlarla ilgili olarak tanıtma ve kullanma kılavuzunun tüketicilere verilmesini sağlamak mecburiyetindedirler.
Dağıtım şirketleri Yetkili Makamlardan ruhsat almamış firmalarla LPG bayilik sözleşmesi yapamazlar.
Periyodik Muayene Üniteleri ve Tamir Yerleri
Madde 12- Her bir dağıtım şirketi, tüplerin 10 yıllık periyodik muayenelerine esas teşkil edecek hidrostatik test ve vana sıkma işlemlerini yapabilecek üniteleri kendi dolum tesislerinde kurmak zorundadır. Ancak, bu işlemlerin dışından kalan tamir, ısıl işlem, kumlama ile temizleme, çinko-alüminyum kaplama veya fosfatlama işlemi gibi diğer ana işlemleri ya kendileri yapacak veya bu işlemleri yaptırabilecekleri kişi veya kuruluşlarla yapacakları sözleşmenin tasdikli bir suretini Bakanlığa göndereceklerdir.
Bu üniteler ve tamir yerlerinde periyodik muayeneler ve bahsi geçen ana işlemlerin TS 55 ve TS 5306 standartlarında belirtilen niteliklerde yapılabildiği, bakanlık veya yetkilendirdiği kuruluşlar tarafından verilecek bir belge ile sağlanacaktır.
Bakanlık veya yetkilendirdiği kuruluşlardan Belge almamış olan yerlerde periyodik muayene, tamir ve yukarıda sayılan ana işlemler yapılamaz.
Dolumu Yapılmaması Gereken Tüpler
Madde 13- TS 55, TS 5306 standartlarına uygun olmayan, periyodik muayenesi yapılmayan ve TS 1449 standardında belirtildiği gibi dolum anlaşması olmayan dağıtım şirketlerine ait yabancı markalı tüplere dolum yapılamaz, yaptırılamaz ve bu tüpler piyasaya arz edilemez. Bu tüplerin doluma sokulması ve piyasada görülmesi halinde el konularak yed-i emine teslim edilir. Yed-i eminde muhafaza edilen tüpler ve gazların müsaderesi için mahkeme kararının kesinleşmesi beklenir ve bu karara göre işlem yapılır. Ancak, can ve mal güvenliği açısından tehlike arz eden durumlarda bu türden dolu tüplerin gazları, dolum tesisi bulunan yerlerde dolum tesisine, dolum tesisi bulunmayan yerlerde ise, gerekli emniyet tedbirleri alınmak suretiyle havaya boşaltılır. Bu durum suç duyurusu için C.Başsavcılıklarına yapılacak başvurularda belirtilir.
Yetkili Bayilerin Sorumlulukları
Madde 14- Bayiler, satış yaptıkları LPG tüplerini ( 2 kg.lık LPG tüpleri hariç) müşterinin bildireceği ev veya işyerlerine TS 1445 standardına göre taşımak ve yetkili personeli vasıtasıyla cihazlara bağlamak, sızdırmazlık kontrolünü yapmak, tüplerin kullanılması konusunda tüketicilere gerekli bilgi ile tanıtma ve kullanma kılavuzunu vermek zorunda olup bu işlemlerden dolayı ücret talep edemezler. Ayrıca tüketicilerin tüp ihtiyaçlarının zamanında ve aksatılmadan karşılanması konusunda gerekli her türlü tedbiri almak zorundadır.
İşletme ruhsatı bulunan fabrika, otel, hastane, eğlence yeri, pansiyon, lokanta,kahvehane, resmi ve özel kuruluşlar ile diğer işyeri vb. tesisler dışındaki yerlerde 12 kg. üzerinde LPG tüpü satışı yapılamaz. Satışın yapılması halinde, dağıtım şirketi, yetkili başbayi, yetkili bayi ve yetkili tali bayi müştereken ve müteselsilen sorumludur.
LPG Tüplerinin Satış Yerleri
Madde 15- LPG tüp satış yerleri, TS 1446 standardına uygun olmalıdır.
Etiket, Tarife ve Fiyat Listeleri
Madde 16- LPG tüp satış yerlerinde fiyat listeleri görülebilir şekilde uygun yerlere asılmak zorundadır.
Yeniden Doldurulamayan Tüpler (gaz kartuşları)
Madde 17- Yeniden doldurulamayan tüpler (Gaz Kartuşları) TS 6600 EN 417 standardına göre piyasaya arz edilir.
Tüketicilerin Can ve Mal Emniyeti İçin Uymaları Gerekli Hususlar
Madde 18- Tüketiciler, tüpleri ve tüp donanımlarını tanıtma ve kullanma kılavuzlarına uygun olarak kullanmalı ve aşağıdaki hususlara dikkat etmelidirler.
a) Dolu LPG tüplerini abonesi oldukları dağıtım şirketinin yetkili başbayisi, yetkili bayisi veya yetkili tali bayisinden almalıdır.
b) Tüpün üzerinde, Türk Standartlarına uygun imal edildiğini gösteren TS 55 işaretini, TSE işaretini ve TS 5306 standardına göre periyodik kontrolünün yapılmış olması gereken tüplerde bu kontrolün yapıldığına dair işareti ile dağıtım şirketinin adı özellikle aranmalıdır.
c) Tüplerin üzerindeki LPG valfının TS 1862 standardına uygun olduğunu gösteren işaret aranmalıdır.
d) Paslı, şişkin, ezik, boyasız, çatlak, yangın hasarlı ...vb. tüpler kullanılmamalıdır.
e) Tüple cihaz arasındaki hortum bağlantısı eksiz ve gereği kadar uzunlukta olmalı, ancak uzunluğu 1,5 metreyi geçmemelidir.
f) Hortumun dedantöre ve yakıcı cihaza bağlantıları kelepçe ile yapılmalı, eskiyen, çatlayan, yumuşayan, sertleşen veya imal tarihinden itibaren 3 yıl sonra kullanılan hortumlar yenisi ile değiştirilmelidir.
g) Yakıcı cihazın yakınında kolay tutuşabilen maddeler (kâğıt, naylon, plastik, tül, örtü, perde ve sıvı yakıtlar vb.) bulundurulmamalıdır.
h) Tüp yakıcı cihaz seviyesinden aşağı konmalı ve dik konumda kullanılmalıdır.
i) Tüp doğrudan doğruya güneş ışınlarına maruz kalmamalı, kalorifer radyatöründen en az 2 metre ve soba gibi ısıtıcıların en az 4 metre uzağına konmalıdır.
j) Yakıcı cihaz, az havalanan küçük hacimli bir yerde bulunuyorsa burası sık sık havalandırılmalıdır. Ayrıca tüp hiçbir zaman çevre kotunun altında bulunan zeminden havalandırılmayan mahallerde bulundurulmamalıdır.
k) Tüp değiştirirken tüpün bulunduğu hacimde gaz birikmesi mevcutsa (gaz havadan ağır olduğu için zeminden itibaren birikmeye başlar.) bir havlu veya bir süpürge ile birikmiş gaz açık havaya sevk edilmelidir.
l) Yakıcı cihaza yeni tüp bağlarken yakınında yanmakta olan mum veya alev halinde yanan başka bir cisim varsa, tüp bağlama işlemi bu cisim söndürüldükten sonra yapılmalıdır.
m) Cihaza yeni tüp bağlantısı yapıldıktan sonra bağlantı yerlerinde gaz kaçağı olup olmadığı sabun köpüğü ile kontrol edilmelidir. Kibrit, çakmak gibi açık ateş kaynakları kesinlikle kullanılmamalıdır. Kaçak varsa vanayı kapatıp dedantörü çıkarıp bayiye haber verilmelidir.
n) Gaz kaçağı halinde kibrit yakılmamalı, elektrik anahtarı çevrilmemeli, buzdolabı kapağı açılmamalıdır. Kıvılcıma neden olabilecek hareketlerden sakınılmalıdır.
o) Aşırı hava akımları ve yemek taşmaları cihaz alevini söndürerek gaz birikmesine sebep olur. Çok büyük tehlike arz eden bu durumla karşılaşmamaya dikkat edilmelidir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında önce vana kapatılmalı, daha sonra pencere, kapı ve benzeri havalandırma yerleri açılarak odanın havalandırılması ve biriken gazların dışarı çıkması sağlanmalıdır. Bunlar yapılmadan kesinlikle cihaz kullanılmamalıdır.
p) Kullanılan veya yedek LPG tüplerinin dolap içerisinde bulunması durumunda, dolap kapağının altında havalandırma delikleri açılmalıdır. Yedek tüp kullanılan tüpün yanına konulmalıdır. Her aile en fazla bir adet tüp yedekleyebilir.
q) Piknik tüpü üzerinde çapı 20 cm den büyük tencere vb. kaplar konmamalıdır.
r) LPG tüpleri ve bunlarla birlikte kullanılan cihazlar, uyumak için kullanılan mahallerden yatmadan önce çıkarılmalıdır. Borusuz sobalar, kamping lamba ve sobalar yanar halde bırakılıp uyunmamalıdır.
Gaz Kartuşlarının Kullanımı sırasında Dikkat Edilecek Hususlar
a) Kartuşların değişimi iyi havalandırılmış, tutuşturucu kaynaklardan uzak bir ortamda yapılmalıdır.
b) Cihazın vanası kapatılarak kartuştan ayrılmalıdır.
c) Bağlantı contası hasar görmüşse değiştirilmelidir.
d) Direkt veya doğrudan güneş ışığından ve ısı kaynaklarından korunmalıdır.
e) 50 C ‘yi aşan sıcaklara maruz bırakılmamalıdır.
f) Dolu ve boş tüpler çocuklardan uzak tutulmalıdır.
g) Kartuşlar kullanıldıktan sonra delinmemeli, yırtılmamalı, ateşe atılmamalı ve emniyetli bir yere atılmalıdır.
h) Cihazla birlikte verilen kullanma talimatlarına uyulmalıdır.
Dökme LPG Uygulamaları
Sözleşme
Yapma Zorunluluğu
Madde 19- Dökme LPG kullanıcıları konut ve işyerlerinde LPG depolama tankları ve tesisat kurulmadan önce bir LPG dağıtım şirketi ile “Dökme LPG İkmal Sözleşmesi” yapmak zorundadır.
LPG Dağıtım Şirketi ve Kullanıcıların Sorumlulukları ve
Standartlara Uygunluk
Madde 20- Dökme LPG tankları ve tesisatın, standartlara uygun olarak kurulmasından LPG ikmali yapan dağıtım şirketi, standartlara uygun olarak işletilmesinden ise kullanıcılar sorumludur.
Dökme LPG taşıma, depolama, doldurma ve boşaltma işlemleri, TS 1445, TS 1446 ve TS 1449 standartlarına uygun olmak zorundadır.
Yetkili Makamlardan İzin Alınması
Madde 21- Dökme LPG kullanan yerler, ilgili mevzuat hükümlerine göre Yetkili Makamlardan gerekli izinleri almak zorundadır.
LPG Depolama Tanklarının Kuruluş Şekli
Madde 22- Dökme LPG depolama tankları ve donanımın;
a) 5m’den daha yakınında herhangi bir kanal ve/veya kanalizasyon girişi ve benzeri çukurluklar bulunmayacaktır.
b) 3m yakınına kadar yanıcı madde bulundurulmayacak ve bu mesafedeki kuru ot vb gibi kolay tutuşabilen maddelerle gerekli mücadele yapılacaktır.
c) Bulunduğu sahaya, yerden en fazla 20 cm. yükseklikte ark sızdırmaz /ex-proof) en az bir LPG detektörüne sahip gaz alarm sistemi konulacaktır.
d) Çevresi, tank dış cidarının en az 1 metre uzağından itibaren en az 180 cm. yüksekliğinde tel örgü, çit vb ile çevrilmiş olacaktır.
Proje
Hazırlanması
Madde 23- Dökme LPG depolama tankları ve tesisat projesine uygun olarak kurulmak, tesisat projesi ve vaziyet planı gibi projelerin birer örneği de dökme LPG kullanan yerlerde bulundurmak zorundadır.
LPG
Depolama Tanklarının Kuruluş Yeri
Madde 24- Dökme LPG depolama tankları binaların dışına tesis edilmek, sundurma gibi örtülerin yapılması halinde çevresinin en az yarısı açık bulundurulmak zorundadır.
Yeraltı
Tanklarında Katodik Koruma ve Zeminin Doldurulması
Madde 25- Tankların yeraltına gömülmesi durumunda; yeraltında kalan boru tesisatı ile tankın katodik korumasının yapılması zorunludur.
Yer altı tanklarının dış üst yüzeyinin zeminden en az 15 cm. aşağıda olması ve dış yüzey üzerinde kalan bu kısmın zemin seviyesine kadar, boşluk kalmayacak şekilde kum ve benzeri maddelerle doldurulması gerekir. Bu durumda tankların üzerinden araç geçmemesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Tankların
Dolum Oranı
Madde 26- Dökme LPG depolama tanklarının hacimsel doldurma oranı %80’i aşmayacaktır.
Uyarı
Levhaları
Madde 27- Dökme LPG’nin doldurma ve boşaltma yapıldığı bölümlerde ateşli ısıtıcılar bulundurulamaz, sigara içilmesine ve ateş yakılmasına izin verilemez. Tesiste kolayca görülebilen yerlere yeterince “Sigara İçilmez” ve “Ateşle Yaklaşılmaz” gibi uyarı levhaları konulacaktır.
Dökme LPG tanklarının bulunduğu yerde “Tanker Boşaltma Talimatı” bulundurulacaktır.
Test
Kontrol Raporu
Madde 28- Dökme LPG depolama tankları ve tesisat işletmeye alınmadan önce; Üniversiteler, Türk Standart Enstitüsü, Türk Loydu ve bunun gibi akredite edilmiş kuruluşların herhangi birinden “Test Kontrol Raporu” alınacaktır.
Tankların
ve Valfların Test Edilmesi
Madde 29- Dökme LPG depolama tankları TS 1446 standardına göre en geç 10 yılda bir defa su ile hidrostatik deneye tabi tutulacaktır. Tankların yerlerinin değiştirilmesi veya üzerlerinde tamirat yapılması halinde, devreye alınmadan önce süre şartı aranmaksızın hidrostatik deneye tabi tutulacaktır.
Emniyet valfları ise TS 1449 standardına göre deneye tabi tutulacaktır.
Dökme
LPG Kullanıcıların Eğitimi
Madde 30- Dökme LPG kullanılan işyerleri ve konutlarda bu konuda görevli personelin, LPG ikmali yapan LPG dağıtım şirketi tarafından LPG’ nin özellikleri ve bunun meydana getirebileceği tehlikeler konusunda eğitilmesi ve bu eğitimin bir sertifika ile belgelendirilmesi zorunludur.
Dökme
LPG Uygulamalarında Dikkat Edilecek Hususlar
Madde 31- Dökme LPG uygulamalarında can ve mal güvenliği için aşağıdaki hususlara uyulmalıdır.
a) Tank sahasının güvenlik sınırları içinde yanıcı madde bulunmamalıdır.
b) Tank sahasına, LPG ikmali dışında ilgisiz kişilerin girmesi önlenmelidir.
c) Doluma başlamadan önce en az 2 adet yangın söndürücü hazır bulundurulmalıdır.
d) LPG dolumuna başlamadan önce tanker motoru durdurulmalı, el freni çekilmeli, aracın egzoz çıkışına alev tutucu takılmalı, araç topraklanmalı ve aracın tekerleklerine her iki yönde takoz konulmalıdır.
e) Çatlak dolum hortumu ve arızalı dolum başlığı tespit edildiğinde dolum yapılmamalıdır.
f) Aşırı yağışlı, şimşekli ve fırtınalı havalarda dolum yapılmamalıdır.
g) Dökme LPG tankını tankerden LPG dolumu sırasında sigara içilmesine ve ateşle yaklaşılmasına müsaade edilmemelidir.
h) Tanker şoförü LPG ikmali sırasında aracın başından ayrılmamalıdır.
i) Tankerin boşaltılması sırasında araç radyosu çalınmamalı, cep ve mobil telefonu ve çağrı cihazı kullanılmamalıdır.
j) LPG tankına dolum sırasında LPG kaçağına ve tanka aşırı doluma müsaade edilmemelidir. LPG kaçağı varsa dolum durdurulmalıdır.
k) LPG ikmali bitince tüm cihazlar ve hortumlar toplanmalı, araç ikmal yerinden park sahasına çekilmelidir.
Diğer
Hükümler
Denetim
Madde 32- Bu tebliğ kapsamında Bakanlıkça görevlendirilecek personel denetleme yapmaya yetkilidir.
Ceza
Madde 33- Bu tebliğ hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 4077, 1705 ve 765 sayılı Kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
Kaldırılan
Hükümler
Madde 34- 29.05.1990 tarih, 20532 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 90/44-458 sayılı Tebliğ ile 16.01.1998 tarih, 23232 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan TRKGM-97/112-113 sayılı Tebliğler yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 35- Bu Tebliğin 19-31 maddeleri yayımı tarihinden 3 ay sonra, diğer hükümler yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 36- Bu Tebliğ hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.