ICS 75.200 TÜRK STANDARDI TS 1446/Mayıs 1998
ÖNSÖZ
− Bu standard, Türk Standardları Enstitüsü�nün Petrol Hazırlık Grubu�nca revizyonu yapılmış ve
sonra, TSE Teknik Kurulu�nun 25 Nisan 1995 tarihli toplantısında kabul edilmiş, 19 Ocak 1996, 30
Aralık 1997 ve 25 Mayıs 1998 tarihli toplantılarda tadil edilerek yayımına karar verilmiştir.
− Teknik kurul, ayrıca bu standardın mecburi yürürlüğe konulmasını uygun bularak ilgili Bakanlığa
önerilmesini kabul etmiştir.
− Bu standard, 7.10.1974 gün ve 15029 sayılı Resmi Gazete�de yayımlanan ilgili Bakanlık Tebliği ile
mecburi yürürlükte bulunduğundan, bu yeni metne ilişkin Bakanlık Tebliği Resmi Gazete�de
yayımlandıktan ve bu kararda verilen geçiş süresi son bulduktan sonra eski baskıları geçersizdir.
− Bu standardın hazırlanmasında, milli ihtiyaç ve imkanlarımız ön planda olmak üzere, milletlerarası
standardlar ve ekonomik ilişkilerimiz bulunan yabancı ülkelerin standardlarındaki esaslar da
gözönünde bulundurularak; yarar görülen hallerde, olabilen yakınlık ve benzerliklerin sağlanmasına
ve bu esasların, ülkemiz şartları ile bağdaştırılmasına çalışılmıştır.
− Bu standard son şeklini almadan önce; bilimsel kuruluşlar, üretici, imalatçı ve tüketici durumundaki konunun ilgilileri ile gerekli işbirliği yapılmış ve alınan görüşlere göre olgunlaştırılmıştır.
İÇİNDEKİLER
0 - KONU, TARİF, KAPSAM, UYGULAMA ALANI ...................................................
0.1 - KONU........................................................................................................................
0.2 - TARİFLER.................................................................................................................
0.2.1 - Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) .......................................................................................
0.2.2 - Depolama Tankı ..................................................................................................................
0.2.3 - Su Kapasitesi.......................................................................................................................
0.2.4 - İşletme Basıncı ....................................................................................................................
0.2.5 - Deney Basıncı .....................................................................................................................
0.2.6 - Kütlece Doldurma Oranı ....................................................................................................
0.2.7 - Hacimce Doldurma Oranı ....................................................................................................
0.2.8 - Gaz Detektör Sistemleri.......................................................................................................
0.2.9 - Dağıtım Şirketi .....................................................................................................................
0.2.10 - Dolum Tesisi......................................................................................................................
0.2.11 - Başbayi ..............................................................................................................................
0.2.12 - Bayi....................................................................................................................................
0.2.13 -Tali Bayi ..............................................................................................................................
0.2.14 - Diğer Tarifler......................................................................................................................
0.3 - KAPSAM ...................................................................................................................
0.4 - UYGULAMA ALANI ...................................................................................................
1 - GENEL KURALLAR.............................................................................................
2 - ÖZEL KURALLAR................................................................................................
2.1 - LPG'NİN DÖKME OLARAK DEPOLANMASI ............................................................
2.1.1 - Tankların Yeri ......................................................................................................................
2.1.2 - Tankların Montajı.................................................................................................................
2.1.3 - Yatay Tanklar ......................................................................................................................
2.1.4 - Dikey Tanklar.......................................................................................................................
2.1.5 - Taşınabilir Tanklar ...............................................................................................................
2.1.6 - Araçlara Monte Edilen Tanklar ..........................................................................................
2.1.7 - LPG Taşımada Kullanılan Araçlar ....................................................................................
2.1.8 - Örtülü Tanklar (Kaplanmış Tanklar) ..................................................................................
2.1.9 - Tankların Yeraltına Tesisi..................................................................................................
2.1.10 - Kısmi Yeraltı Tankları ve Üstü Örtülmemiş (Kaplanmamış) Durumdaki Tank Tesisleri..
2.2 - TANK DONANIMININ MONTAJI ..............................................................................
2.3 - REGÜLATÖRLERİN MONTAJI ................................................................................
2.4 - BORU DONANIMI İŞLETME BASINCI SINIRLARI...................................................
2.5 - BORU VE İNCE CİDARLI BORU VE BUNLARIN EKLEME PARÇALARI, VALF VE
HORTUMLARIN MONTAJI...............................................................................................
2.6 - EMNİYET VALFİNİN MONTAJI ................................................................................
2.7 - MUAYENE VE DENEYLER....................................................................................
2.8 - CİHAZLARIN MONTAJI............................................................................................
2.8.1 - Pompalar ...........................................................................................................................
2.8.2 - Kompresörler .....................................................................................................................
2.8.3 - Filtreler...............................................................................................................................
2.8.4 - Sıvı ve Buhar Sayaçları .....................................................................................................
3 - LPG'NİN TÜPLERE DOLDURULMUŞ HALDE DEPOLANMASI.......................
3.1 - GENEL KURALLAR .................................................................................................
3.2 - TÜP VALFLERİNİN KORUNMASI............................................................................
3.3 - TÜPLERİN BİNA İÇİNDE DEPOLANMASI ...............................................................
3.4 - BİNALARIN DIŞINDA LPG DEPOLANMASI.............................................................
3.5 - YANGINDAN KORUMA ...........................................................................................
ATIF YAPILAN STANDARDLAR ............................................................................
TADİL FİŞİ ...............................................................................................................
SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI (LPG) - DEPOLAMA KURALLARI
0 - KONU, TARİF, KAPSAM, UYGULAMA ALANI
0.1 - KONU
Bu standard, sıvılaştırılmış petrol gazlarının (LPG) depolama kurallarına dairdir.
0.2 - TARİFLER
0.2.1 - Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG)
Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), petrolün damıtılması ve parçalanması sırasında elde edilen ve
sonradan basınç altında sıvılaştırılan, başlıca propan, bütan ve izomerleri gibi hidrokarbonlar veya
bunların karışımıdır (TS 21781)).
NOT - Bu standard metninde, "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)" deyimi yerine bundan sonra
yalnızca "LPG" terimi kullanılmıştır.
0.2.2 - Depolama Tankı
Depolama tankı, LPG'nin basınç altında depolanabileceği, su kapasitesi 108,5 l�den büyük olan,
çelikten yapılmış atmosfere kapalı kaptır.
0.2.2.1 - Takozlu Tank
Takozlu tank, takoz veya kızaklar üzerine yerleştirilmiş, gerektiğinde taşınabilen depolama tankıdır.
0.2.3 - Su Kapasitesi
Su kapasitesi, depolama tankı ve/veya tüpün 15,6 °C sıcaklıktaki su ile doldurulduğu zaman içerisine
alabileceği suyun hacmidir (Birimi m3'dür).
0.2.4 - İşletme Basıncı
İşletme basıncı, LPG depolama tanklarında ve depolama tesislerini meydana getiren (boru donanımı,
pompa, kompresör hortum vb.) ünitelerde, çalışma esnasında emniyetle uygulanabilecek en yüksek
basınçtır (Birimi kPa'dır.)
0.2.5 - Deney Basıncı
Deney basıncı, LPG depolama tankları ve depolama tesisleri, boru donanımının (pompa, kompresör,
hortum vb.) mukavemetinin ve sızdırmazlığının kontrolü için uygulanan basınçtır (Birimi kPa'dır).
0.2.6 - Kütlece Doldurma Oranı
Kütlece doldurma oranı, LPG'nin 15,6°C'daki nisbi yoğunluğuna bağlı olarak, depolama kabına
konulmasına müsaade edilen LPG kütlesinin depolama kabının alabileceği 15,6°C'daki suyun
kütlesine oranıdır.
0.2.7 - Hacimce Doldurma Oranı
Hacimce doldurma oranı, LPG'nin 15,6 °C'daki nisbi yoğunluğuna bağlı olarak, depolama kabına
konulmasına müsaade edilen LPG hacminin depolama kabının alabileceği 15,6 °C'daki suyun
hacmine oranıdır.
1) Bu standard metninde atıf yapılan standardların numaraları, yayım tarihleri İngilizce ve Türkçe
isimleri kapak arkasında verilmiştir.
0.2.8 - Gaz Detektör Sistemleri
Gaz detaktör sistemleri, propan ve bütana uygun, mahfazası sızdırmaz tipte, çalışması esnasında dış
yüzey sıcaklığı hiçbir zaman 300°C�u geçmeyen, sanayi tipi, sertifikalı, bütan ve/veya propan kaçağını
algılayarak bu gazların havadaki alt patlama sırasının en fazla % 20�sine ulaşıldığında yangın ikaz ve
emniyet sistemlerini çalıştıran sistemlerdir.
0.2.9 - Dağıtım Şirketi
Dağıtım şirketi, kendisine ait en az bir adet dolum tesisi (Madde 0.2.10) bulunan, LPG satışı ile
mütenasip miktarda TS 55 ve TS 5306 standardlarına uygun tüp parkı olan, doğrudan; veya
sözleşmeli başbayileri (Madde 0.2.11) sözleşmeli bayileri (Madde 0.2.12) veya tali bayileri (Madde
0.2.13) aracılığıyla kendi dolum tesisinde TS 1449'a göre doldurduğu veya karşılıklı mutabakat ile
diğer bir dağıtım şirketinin dolum tesisinde doldurttuğu üzerinde tescilli markasını ve rengini taşıyan,
imal ettirdiği ve sahibi bulunduğu LPG tüpleri ile kullanıcılara LPG ulaştıran bir şirkettir.
Sermayesinin %50�den fazlası aynı tüzel kişiliğe mensup dağıtım şirketleri tüplerini bu tüzel
kişiliğe ait yetkili bayileri vasıtasıyla da tüketicilere intikal ettirebilirler.
0.2.10 - Dolum Tesisi
Dolum tesisi, dağıtım şirketinin imal ettirdiği üzerinde tescilli markasını ve rengini taşıyan ve sahibi
bulunduğu TS 55 ve TS 5306 standardlarına uygun tüplere veya karşılıklı mutabakat ile diğer bir
dağıtım şirketinin imal ettirdiği, üzerinde tescilli markasını ve rengini taşıyan ve sahibi bulunduğu TS
55 ve TS 5306 standardlarına uygun tüplere ve/veya dökme taşıma araçlarına (Madde 0.2.14) LPG�
nin doldurulduğu ve boşaltıldığı, TS 1445 ve TS 1449'da belirtilen kurallara göre kurulan ve çalışan,
TS 55'e uygun LPG tüplerinin TS 5306'ya göre değerlendirildiği, bir dağıtım şirketine ait tesistir.
0.2.11 - Başbayi
Başbayi, tek bir dağıtım şirketi ile sözleşmesi bulunan ve sadece sözleşmeli olduğu bu dağıtım
şirketinin kendi dolum tesisinde doldurduğu veya karşılıklı mutabakat ile diğer bir dağıtım şirketinin
dolum tesisinde doldurttuğu TS 55 ve TS 5306 standardlarına uygun, bu dağıtım şirketinin imâl
ettirdiği, sahibi bulunduğu ve üzerinde tescilli markasını ve rengi bulunan LPG tüpleri ile,
sözleşmesinde belirtilen bölge veya bölgeler dahilinde, dağıtım şirketi ile sözleşmesi bulunan bayiler
(Madde 0.2.12) aracılığıyla LPG pazarlayan gerçek veya hükmi şahıstır.
Yetkili bayiler sermayesinin %50�den fazlası aynı tüzel kişiliğe mensup dağıtım şirketlerinin biri
ve bağlı bulunduğu tüzel kişilikle sözleşme yapmak suretiyle işyerlerinde aynı tüzel kişiliğe ait
dağıtım şirketlerinin LPG tüplerini de tüketicilere intikal ettirebilirler.
Başbayi, LPG pazarlaması haricinde bayilik sözleşmesi hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla başka
ticari faaliyetlerde de bulunabilir.
0.2.12 - Bayi
Bayi, tek bir dağıtım şirketi ile sözleşmesi bulunan ve sadece sözleşmeli olduğu bu dağıtım şirketinin
kendi dolum tesisinde doldurduğu veya karşılıklı mutabakat ile diğer bir dağıtım şirketinin dolum
tesisinde doldurttuğu TS 55 ve TS 5306 standardlarına uygun, sadece bağlı olduğu dağıtım şirketinin
tescilli markasını ve rengini taşıyan sahibi bulunduğu LPG tüplerini işyerinde bulunduran ve
pazarlayan gerçek veya hükmi şahıstır.
Yetkili bayiler sermayesinin %50�den fazlası aynı tüzel kişiliğe mensup dağıtım şirketlerinin biri
ve bağlı bulunduğu tüzel kişilikle sözleşme yapmak suretiyle işyerlerinde aynı tüzel kişiliğe ait
dağıtım şirketlerinin LPG tüplerini de tüketicilere intikal ettirebilirler.
Bayi, LPG pazarlaması haricinde bayilik sözleşmesi hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla başka ticari
faaliyetlerde de bulunabilir.
0.2.13 -Tali Bayi
Tali bayi, bağlı olduğu dağıtım şirketi tarafından tali bayilik ihdas etmek üzere yetkilendirilmiş bir bayi
ile sözleşmesi bulunan, bu dağıtım şirketinin kendi dolum tesisinde doldurduğu veya karşılıklı
mutabakat ile diğer bir dağıtım şirketinin dolum tesisinde doldurttuğu, TS 55 ve TS 5306
standardlarına uygun, bu dağıtım şirketinin imal ettirdiği, sahibi bulunduğu ve üzerinde tescilli
markasını ve rengini taşıyan LPG tüpleri ile bağlı olduğu bayinin sorumluluğunda LPG pazarlayan
gerçek veya hükmi şahıstır.
Yetkili bayiler sermayesinin %50�den fazlası aynı tüzel kişiliğe mensup dağıtım şirketlerinin biri
ve bağlı bulunduğu tüzel kişilikle sözleşme yapmak suretiyle işyerlerinde aynı tüzel kişiliğe ait
dağıtım şirketlerinin LPG tüplerini de tüketicilere intikal ettirebilirler.
Tali bayi, LPG pazarlaması haricinde tali bayilik sözleşmesi hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla
başka ticari faaliyetlerde de bulunabilir.
0.2.14 - Diğer Tarifler
Bu standardda geçen diğer tarifler, atıf yapılan diğer standardlarda verilmiştir.
0.3 - KAPSAM
Bu standard, sıvılaştırılmış petrol gazlarının (LPG) dökme veya TS 55 ve TS 5306'ya uygun tüplere
doldurulmuş halde depolanması kurallarını kapsar.
Bu standard, diğer petrol ürünleri ile sıvılaştırılmış doğal gazların ve başka gazların depolanması
kurallarını kapsamaz.
0.4 - UYGULAMA ALANI
Bu standard, sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG) depolama tesislerine uygulanır.
Bu standard, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) depolama tesisleri ile diğer petrol ürünlerinin depolanması
amacıyla kurulan tesislere uygulanmaz.
1 - GENEL KURALLAR
LPG, dökme olarak depolama tanklarında (basınçlı kaplarda) veya TS 55 ve TS 5306'ya uygun tüplere
doldurulmuş durumda depolanmalıdır.
LPG'nin depolanması işlerinde çalıştırılan personel LPG'nin özellikleri ve bunun meydana
getirebileceği tehlikelere karşı eğitilmiş olmalıdır.
2 - ÖZEL KURALLAR
2.1 - LPG'NİN DÖKME OLARAK DEPOLANMASI
2.1.1 - Tankların Yeri
Tanklar;
-En yakın tanka, binalara veya bina gruplarına
- Komşu arsa sınırına,
-Ana trafik yollarına veya demir yollarına,
-Tankların biribirlerine olan uzaklığına göre ve Çizelge-1 ve Çizelge-1A'da belirtilen emniyet mesafeleri
ile Madde 2'deki özel kurallara uygun olarak yerleştirilmelidir.
Depolama tankları hiçbir suretle üst üste konularak tesis edilmemelidir.
ÇİZELGE 1 - LPG Depolama Tankları Asgari Emniyet Mesafeleri1)
1) Bu standardın yürürlüğe girdiği tarihten önce inşa edilen LPG depolama tesislerine ve bu tesislere ilave
edilecek tanklara, tankların propan tankı olması ve tesisteki tankların herbirinin kalibre edilmiş gaz
dedektör sistemleri (Madde 0.2.8) ile donatılmış olması şartı ile Çizelge 1A�da verilen emniyet mesafeleri
uygulanır. Gaz dedektör sistemlerinin kalibrasyon ve kontrolü her yıl yapılmalıdır.
2) Yeraltı tankları ile ilgili emniyet mesafeleri, emniyet valfi, doldurma ağzı veya sıvı seviye göstergesi
blöfünden ölçülmelidir. Bu durumda yeraltı tankının herhangi bir kısmının, binaya veya üzerine bina
yapılabilecek arsa sınırına uzaklığı 3 m�den az olmamalıdır (Şekil-3).
3) Su kapasitesi 0,5 m3 veya daha büyük olan tankların binalara olan mesafesi dikkate alınırken, binadan
1,5m�den fazla çıkıntı yapan ve emniyet valfi çıkış ağzından yüksek bina kısımları mevcut ise, emniyet
mesafesi çıkıntı mesafesinin en az %50�si kadar daha az olmalıdır. Bu mesafe çıkma dış yüzey ile, tankın
yerleştirildiği noktanın dikeyine, yatay olarak, ölçülmelidir. Hiçbir halde bina duvarına olan mesafe
çizelgede verilen değerden küçük olmamalıdır. Bu husus emniyet valfi çıkış ağzından 15 m veya daha
yüksek olan çıkmalı binalara uygulanmamalıdır.
4) Su kapasiteleri 0,5 m3 veya daha büyük tanklardan meydana gelen çoklu yeraltı tanklarının uçları ve
kenarları, vinç ve benzeri makinalarla kolaylıkla ulaşılabilecek şekilde yerleştirilmelidir.
5) Su kapasitesi 0,5 m3�den küçük tanklardan meydana gelen ve toplam su kapasitesi 2 m3 den fazla olan
tank gruplarına, her bir tankın su kapasitesi yerine toplam su kapasitesi dikkate alınarak bu çizelgede
verilen emniyet mesafesi uygulanmalıdır. Depolama alanında birden fazla tank grubu bulunduğu
durumlarda, tank grupları arasındaki mesafe en az 7,5 m olmalıdır. Tankların bu şekilde yerleştirilmesi
durumunda, gruptaki tanklara, tanklar arası emniyet mesafesi uygulanmamalıdır.
6) Binalarla yanyana inşa edilmiş su kapasitesi 0,5 m3�den küçük yerüstü tankları için aşağıdaki şartlar
aranmalıdır (Bu açıklamalar sadece Çizelge 1A için geçerlidir).
a - Emniyet valfi çıkışı, valf çıkış ağzı seviyesinin altında olan bina açıklıklarından yatay olarak en az 1,5
m uzağa yerleştirilmelidir. Tankın bulunduğu mahalde gaz birikimi olmayacak şekilde havalandırmanın
mümkün olmadığı durumlarda tank, bina altında yer almamalıdır. Tank çevresinin %50�sinden daha
fazla bir kısmı kapalı olmamalıdır.
b - Bulunduğu yerde doldurulan tanklar; doldurma bağlantıları ve sıvı seviye göstergesi blöfü, herhangi bir
harici kıvılcım kaynağından, doğrudan havalandırma cihazlarının hava giriş ağızlarından mekanik
havalandırma sistemlerinin hava giriş ağzından herhangi bir yönde yatay olarak en az 3 m uzakta
olacak şekilde yerleştirilmelidir (Şekil-1, Şekil-2).
7 ) Bu mesafe, su kapasitesi 5 m3 veya daha az olan bir tank için 3 m�ye düşürülebilir. Bu tankın, tek
tank sayılabilmesi için su kapasitesi 0,5 m3�den büyük olan herhangi bir tanktan en az 7,5 m uzakta
olması gerekir.
ÇİZELGE 1A - LPG Depolama Tankları Asgari Emniyet Mesafeleri
2.1.1.1 - Toplam su kapasitesi 15 m3'den fazla olan tankların meskun mahallerde tesis edilmesi
durumunda; Madde 2.1.1 ve Çizelge-1'deki hususlar, Çizelge-2'de verilen yangından korunma
şekillerine göre değiştirilebilir.
2.1.1.2 - Her birinin toplam su kapasitesi 50 m3 veya daha fazla olan yerüstü tanklarından meydana
gelen tank grupları arasındaki asgari mesafeler ve bu grupların her birindeki azami tank sayıları
yangından korunma şekillerine göre Çizelge- 2'ye uygun olmalıdır.
Yerüstü LPG tanklarının bulunduğu mahale, yangın sistemine ilave olarak, su kapasitesi 50-120 m3
depolama tanklarında en az 3 adet, 120 m3'ten büyük depolama tanklarında en az 4 adet yangın
hidrantı tesis edilmelidir. Bu hidrantlar TS 2821'e uygun olmalı, ve hidrant seçiminde mahalli itfaiye
teşkilatı ve/veya varsa rafinerilerin görüşü alınmalıdır. Yer üstü yangın hidrantları uygun konumlarda
yerleştirilmelidir. Hidrantlar, tanklara en az 15 m en çok 75 m mesafelerde bulunmalıdır.
ÇİZELGE 2 -Yangından Koruma Şekillerine Göre Tank Gruplarında Bulunması Gereken Tank Sayısı
ve Gruplar Arasındaki Asgari Mesafeler
Sabit su püskürtme cihazı ve sabit monitör lans sistemlerinin projelendirilmesinde. korunacak tankın yüzey alanı, tecrübeli uzman mühendislerce tespit edilmeli ve yangına maruz kalan kısımların tamamını kapsamalıdır5).
1) Yangın hasar analizi sonucunda, ciddi yangın hasarı ihtimali olmadığı anlaşılan bölgelerde, yangından korunma için yangın hortumu kullanılan bölgelerde özel koruma tedbirleri alınmalıdır. Tek bir kanattan meydana gelebilecek yangınlar için yangın tesisatında, 15 m3 �den büyük kapasitede yangın suyu deposu bulunmalıdır. Tankın yangından korunması alevin tank ile temasa başladığı anda, yeterli miktarda yangın suyunun alev üzerine mümkün olan en kısa zamanda uygulanmasıyla sağlanır. Yangın suyu uygulanmaması durumunda tankların çoğunluğunda, alevin tank ile temasa başlamasından sonraki 10-30 dakika içinde tankların hasarlanmaya uğradığı görülmüştür. Su spreyi henüz
tutuşmamış durumdaki gaz kaçaklarının kontrol edilmesinde de kullanılabilir.
2) Sabit monitor lanslarının ve sabit su spreylerinin projelendirilmesinde korunacak yerüstü tank yüzeyinin alanı, tecrübeli uzman mühendislerce tespit edilmelidir. Sabit monitor lansları ve su spreyleri muhtemel bir yangından etkilenebilecek tank yüzeylerinin tamamını ıslatabilecek ve yeterli debide su fışkırtabilecek kapasite ve konumda yerleştirilmelidir.
3) Sabit su spreyi sistemleri, uzman mühendislerce projelendirilmelidir. Bu sistemler muhtemel bir yangından tesir görebilecek yüzeylerin tamamını ıslatabilecek ve buralara yeterli su fıştırtabilecek kapasite ve konumda tesis edilmelidir. Bu sistemler, sıcaklığa veya gaz kaçağına karşı duyarlı yangın (dedektör) cihazlarından ikaz almak suretiyle kendiliğinden devreye girmeli veya elle devreye sokulabilmelidir.
4) Yangın hatlarının ısıya karşı yalıtılmasının gerekli olup olmadığı, tecrübeli uzman mühendisler tarafından yapılacak analiz sonucuna göre karar verilmelidir.
Yerüstü tankına ısı yalıtımı gerekiyorsa, yalıtım tankı en az 430°C sıcaklıkta, en az 50 dakika süre ile koruyabilecek özelliklerde yapılmalıdır. Tanka uygulanan ısı yalıtımı, sistemi ayrıca iklim şartlarında korumalı ve yangın halinde su püskürtülmesi sonucu ani sıcaklık değişimiyle çatlamamalıdır.
5) Su kapasitesi 15 m3�den fazla olan LPG depolama tesislerinde ve dolum tesislerinde aşağıdaki yangın güvenliği sistemleri uygulanmalıdır.
5.1) Su Depoları ve Sis Muslukları
5.1.1) Yer üstü depolama tanklarının toplam dış yüzeyinin her m2�si için en az 3 l/dakika ve tüp dolum tesisi (platform veya sundurma gibi) alanının her m2�si için en az 3 l/dakika olmak üzere su ihtiyacı tespit edilmeli ve bu su ihtiyaçlarından büyük olanını karşılayacak kapasitede su deposu veya su havuzu tesis edilmelidir. Su deposu veya su havuzunun büyüklüğü, hesaplanan su miktarını en az 1 saat süre ile karşılayacak hacimde olmalıdır. Su, denizden, akarsudan, şehir şebekesinden veya rafineri yangın suyu şebekesinden sağlandığında su deposu veya su havuzu buralardan sağlanacak en az su miktarı düşülerek projelendirilmelidir.
NOT - Yangın suyu şebekesinin donmamasını sağlayacak tedbirler alınmalıdır.
5.1.2) Madde 5.1.1�de belirtildiği metotla hesaplanan miktarda su gerektiğinde tank üzerine veya dolaylarına uygun şekilde dağıtabilecek sprink (duş) veya lüle-nozul sistemi kurulmalıdır. Kullanılan sprinkin debisi en az 15 l/dakika olmalıdır. Lüle - nozullar ise kullanılan sprink kapasitesine eşdeğer olacak şekilde seçilmelidir.
5.1.3) Sprink veya lüle-nozullar tank boyutlarına uygun olarak ve etkili bir soğutmayı sağlayacak şekilde yerleştirilmiş olmalıdır.
5.1.4) LPG depolama tesislerinin yanındaki kapalı veya sundurma altındaki tüp dolum tesislerinde, (Madde 5.1.1) bütün alanı ıslatabilecek şekilde dağılmış ve beheri en az 1 m3/h debide sprink veya lüle nozul sistemi kurulmalıdır.
5.1.5) Dökme LPG depolama tesislerini ve bu tesislerin yanında tüp depolanan açık alanları etkili bir şekilde kontrol altına alabilecek ve beheri en az 15 l/dakika su kapasiteli yerüstü yangın hidrant sistemi kurulmuş olmalıdır.
5.1.6) Madde 5.1.1 ve Madde 5.1.5�te belirtilen sistemlerde; depolama tankları alanı ile tüp dolum tesisleri için hesaplanan su ihtiyacından hangisi fazla ise, bu ihtiyaca uygun kapasitede pompalar ve su havuzu ( en az 2 pompa) bulunmalıdır. Pompaların çıkış basınçları 700 kPa�dan az olmamalıdır. Elektrik motorlarıyla donatılmış pompaların çalıştırılması, otomatik veya uzaktan kumandalı sistemlerle sağlanmalıdır.
5.1.7) Yangın güvenliği su sistemleri, en az 7 günde bir defa çalıştırılmalı ve işler durumda olduğundan emin olunmalıdır.
5.2 - Tüketim Amaçlı, Su Kapasitesi 15 m3�den Fazla Olan Depolama Tankları
Tüketim amacıyla kullanılan, su kapasitesi 15 m3�den fazla olan depolama tanklarında aşağıdaki emniyet sistemleri bulunmalıdır.
5.2.1) Yerüstü depolama tanklarının üzerinde, tank yüzeyinin her m2�si, başına 3 l/dakika su miktarını tank yüzeyine yöneltecek su püskürtme elemanları (sprink (duş) veya lüle nozul) bulunmalıdır.
5.2.2) Tank boyutlarına uygun olarak Madde 5.2.1�e uygun olarak seçilen su püskürtme elemanları, bir sprink sistemi (beherinin kapasitesi en az 15 l/dakika veya buna eşdeğer) lüle - nozul sistemi olabilir. Su püskürtme elemanları tank boyutlarına uygun şekil ve yerlerde yerleştirilmiş olmalıdır.
5.2.3) Depolama tankının bulunduğu alanda en az iki adet yangın hidrantı (çapraz veya karşılıklı konumlarda) ve her hidrantın yanında bir dolap içerisine yerleştirilmiş olarak yeterli uzunlukta yangın hortumu bulunmalıdır.
5.3) Yangın Söndürme Tüpü
5.3.1) Depolama kapasiteleri 10,000 kg’dan az olan depolama tesislerinde en az 2 adet 6 kg’lık karbon dioksitli veya 2 adet 6 kg’lık kuru tozlu TS 862’ye uygun yangın söndürme tüpü bulundurulmalıdır.
5.3.2) Depolama kapasiteleri 10,000 kg’dan fazla 100000 kg’dan az olan depolama tesislerinde en az 4 adet 6 kg’lık karbondioksitli veya 4 adet 6 kg’lık kuru tozlu TS 862’ye uygun yangın söndürme tüpü bulundurulmalıdır.
5.3.3) Depolama kapasitesi 100000 kg’dan çok olan LPG depolama tesislerinde 100.000 kg üzerindeki her 250000 kg LPG için Madde 5.3.2’ye ilave olarak en az 1 adet 6 kg�lık karbondioksitli veya kuru tozlu TS 862�ye uygun yangın söndürme tüpü daha bulundurulmalıdır.
5.4) Alarm Sistemi Yangın tehlikesi anında kullanılmak üzere elektrikle veya mekanik olarak çalışan bir alarm sistemi bulunmalıdır.
2.1.1.3 - Tankların yerleştirilmesinde ayrıca aşağıdaki hususlara da uyulmalıdır:
- Tanklar birbirlerinin üzerine yerleştirilmemelidir.
- Tankların 3 m yakınına kadar yanıcı madde bulundurulmamalı ve bu mesafedeki kuru ot vb. gibi
kolay tutuşabilen maddelerle gerekli mücadele yapılmalıdır.
- Tankların bulunduğu sahada parlama noktası 90°C'un altında olan sıvıların toplanmaması veya
akışının önlenmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır. Bu tedbirler sedde (dayk) saptırma kanalları
inşası veya sıvıların uygun doğrultuda akışının sağlanması için gerekli eğimin verilmesi gibi
işlemlerdir. Sıvıların parlama noktaları TS 1273'e göre tespit edilir.
- LPG tanklarının bulunduğu bölgede parlayıcı veya yanıcı maddeler ihtiva eden başka tanklar varsa;
bu tanklar seddelerle çevrilmiş durumdaki ayrı sahalarda bulunmalıdır. LPG tankları bu sahanın
dışında olmalıdır. LPG tankları ayrıca sedde duvarı ekseninden en az 3 m uzakta bulunmalıdır.
- Yerüstü LPG tankları ile parlama noktası 90 °C'un altındaki bir sıvı ihtiva eden tanklar arasındaki
yatay mesafe en az 6 m olmalıdır. Bu husus su kapasitesi 0,5 m3 veya daha az olan LPG tankları ile
hacmi 2,5 m3 ve daha az olan fuel oil tankları arasındaki asgari yatay mesafeye uygulanmaz.
Yerüstü LPG tankı ile parlayıcı veya patlayıcı sıvılar ihtiva eden başka yeraltı tankları arasındaki
yatay mesafe, tankların ilgili standardlara uygun olması şartıyla gerekli değildir.
- Yerüstü tankları çevresinde muhtemel sel ve su baskını ile yeraltı tanklarında zemin suyu seviyesinin
yüksek olması durumunda; tanklar kuvvetli bir biçimde ankrajlanmalıdır.
- LPG tanklarının bulunduğu sahada, başka basınçlı gazların depolanmasında kullanılan tanklar da
varsa, bu tanklar ihtiva ettiği gazların cinslerini belirtir tarzda TS 1519'a göre işaretlenmelidir.
- Yerüstü LPG tanklarının hiçbir parçası, anma gerilimi 0,6-10,5 kV arasında olan enerji (elektrik) nakil
hatlarının dikey doğrultusunda her yönden 2 m, 10,5 kV�un üzerindeki elektrik nakil hatlarının her
yönden 7,5 m yatay doğrultudaki mesafede bulunan sahaya yerleştirilmemelidir.
- LPG tankı ile oksijen veya gaz haldeki hidrojen tankları arasındaki asgari mesafe Çizelge-3'e uygun
olmalıdır.
ÇİZELGE 3 -LPG Tankları ile Oksijen veya Gaz Haldeki Hidrojen Tankları Arasındaki Asgari
Mesafeler,m
2.1.2 - Tankların Montajı
2.1.2.1 - Montaj
Tank montajı Madde 2.1.2.1.1 ila Madde 2.1.2.1.6'ya uygun olmalıdır.
2.1.2.1.1 -Taşınabilir tanklar yalnızca yer üstüne monte edilmelidir. Bu tanklar sert zemin üzerine
yerleştirilmeli veya sıkıca sabitleştirilerek tespit edilmelidir. Bağlantı boru donanımında esneklik
sağlanmalıdır (Madde 2.5.5 ve Madde 2.5.8).
2.1.2.1.2 - Bütün tanklar, emniyet valflerinden çıkan gaz buharlarının birbirine doğrudan karışmasını
engelleyecek tarzda konumlandırılmalıdır.
2.1.2.1.3 - Tanklara, tank sistemlerine veya herhangi bir parçasına motorlu taşıtların muhtemel
çarpmaları sonucunda meydana gelebilecek fiziksel hasarlanmalara karşı gerekli tedbirler alınmalıdır.
2.1.2.1.4 - Tankların konumları, normal işletme süresince bütün parçalarına ulaşılabilir tarzda
olmalıdır.
2.1.2.1.5 - Tanklar üzerindeki parçalardan sadece basınca maruz kalmayanların şantiye şartlarında
kaynak edilmesine müsaade edilmelidir. Basınca maruz kalmayan parçalar, sırt plakası, aşınma
plakası, mesnet gibi elemanlardır.
Sabit tanklar üzerindeki her türlü tamir veya tadilat, basınçlı kaplarla ilgili imalat standard ve kurallarına
göre yetkili kontrol müessese onayı ve gözetiminde yapılmalıdır. Taşınabilir tankların ise imalat bölgesi
(fabrika) dışında (şantiye vb. mahallerde) tanklar üzerindeki parçalardan yalnızca sırt plakası, taşıma
kulağı, aşınma plakası ve mesnetlerin kaynak işleminin yapılmasına müsaade edilmelidir.
2.1.2.1.6 - Yerüstü tankları, ilgili standardlara göre boyanmış durumda muhafaza edilmelidir.
2.1.2.2 - Su kapasitesi 1000 m3 ve daha fazla olan tanklara, sesli ve ışıklı ikaz veren alçak ve yüksek
seviye alarmı takılmalıdır.
2.1.2.3 - Su kapasitesi, 120 m3 veya daha yüksek olan depolama tanklarının emniyet valfinin periyodik
bakımı sırasında, tankı devre dışı bırakmamak için emniyet valfi çok ağızlı veya birden fazla olmalıdır.
Bu surette, emniyet valfinden birisinin bakıma alınması halinde diğer (ler)inin çalışır durumda kalması
sağlanmalıdır.
2.1.2.4 - Toplam kapasitesi 1000 m3'den fazla, tank sayısı 1'den çok olan depolama ve doldurma
tesislerinde; yangın sistemi hariç olmak üzere elektrik enerjisini kesen ve bütün LPG akışlarını çabuk
kapatma valfleri vasıtasıyla durduran, daima insan bulunan en az 3 yere "TEHLİKE BUTONU"
konulmalı, tesis içine ve civara tehlikeyi bildiren alarm sistemi tesis edilmelidir.
2.1.3 - Yatay Tanklar
Sabit tesislerdeki yatay yerüstü tankları, Madde 2.1.3.1 ve Madde 2.1.3.2'ye uygun olarak tesis
edilmelidir. Bu tanklar;
-Sert kaya zemin üzerine, veya
-Beton kaide üzerindeki yanmaz malzemelerden inşa edilen mesnetler üzerine, veya
-Sabit kaya temeller üzerine aşağıdaki şekilde mesnetlenmiş olarak yerleştirilmiş.
olmalıdır.
2.1.3.1 - Yatay tanklar semer biçimli ayaklar (TS 7812) üzerine monte edilmişse tankın sıcaklık
değişimi veya yükleme sonucu genleşmesi veya büzülmesi mümkün olmalıdır. Montaj, tank üzerinde
aşırı gerilme konsantrasyonu meydana gelmeyecek tarzda yapılmalıdır. Yapı çeliğinden mamul
mesnetler aşağıdaki hususların sağlanması şartıyla veya Madde 2.1.3.1.2.2'ye uygun bulunması
durumunda kullanılabilir.
2.1.3.1.1 - Su kapasitesi 10 m3'den fazla olan sabit yatay tanklar, tank tabanı biçimine ve oturma
yüzeyi şekline uygun beton kaide veya sert kaya zemin üzerine monte edilebilir. Bu tanklar ayrıca
Madde 2.1.3.1.1.1'e uygunluğun sağlanması durumunda, üst yüzeyi düz beton kaideler üzerine
yerleştirilen semer biçimli çelik ayaklar (TS 7812) üzerine monte edilebilir.
2.1.3.1.1.1 - Su kapasitesi 10 m3'den fazla olan yatay sabit tanklar, üst yüzeyi düz beton kaideler
üzerine yerleştirilen eyer biçimli çelik ayaklar üzerine monte edilebilir. Bu durumda, tankın alt dış
yüzeyinin beton kaide üst seviyesinden yüksekliği 150 mm�yi geçmemelidir.
2.1.3.1.2 - Su kapasitesi 10 m3 veya daha az olan tanklar, tank tabanı biçimine ve oturma yüzeyi,
şekline uygun beton kaide veya sert kaya zemin üzerine monte edilebilir. Bu tanklar, Madde
2.1.3.1.2.1 ve Madde 2.1.3.1.2.2'ye uygunluğunun sağlanması durumunda mesnetler üzerine monte
edilebilir.
2.1.3.1.2.1 - Tanklarda eyer biçimli mesnetlerin yatay elemanlarının tabanları, kızak veya takozları
(takozlu tanklarda) zemin seviyesinden 300 mm'den fazla bir yükseklikteyse; tank mesnedi ateşe
mukavim kaide olmalıdır.
2.1.3.1.2.2 - 6 ayı geçmemek üzere geçici olarak kullanılacak tanklarda, tank tabanının zemin
seviyesinden 1,5 m yüksekte olması ve bağlantıların esneyebilir olması durumunda, ateşe mukavim
kaide ve tank mesnetleri kullanılmayabilir.
2.1.3.1.3 - Tank veya tank pompa grubu, düzeltilmiş bir zemin üzerine veya zeminden 100 mm yüksek
beton ayaklar üzerine monte edilebilir.
2.1.3.2 - Tankın mesnetleri, kaidesi veya temeli ile temas halinde olan yüzeylerindeki korozyonu
önlemek için gerekli tedbirler alınmalıdır.
2.1.4 - Dikey Tanklar
Su kapasitesi 0,5 m3'den fazla olan ve sabit tesisler için projelendirilen yerüstü dikey tankları;
-Tanklar betonarme temeller üzerine yerleştirilmeli, veya
-Tanklar betonarme temeller üzerine oturtulan çelik ayaklar üzerine(TS 8851) oturtulmalıdır.
Temellerin projelendirilmesinde, Madde 2.1.4.1'deki yükleme kriterleri dikkate alınmalıdır.
2.1.4.1 - Tank temel ve kaideleri tankın kendiliğinden sabit durmasına imkan verecek durumda (tankın
yan doğrultularda devrilmesini önleyen mesnetlere halatlara ihtiyaç duyulmayan) olmalıdır. Temel ve
kaidelerin projelendirilmesinde;
-Rüzgar kuvveti,
-Deprem kuvveti,
-Hidrostatik deney yükleri de dikkate alınmalıdır.
2.1.4.2 - Çelik mesnetler ateşe mukavim bir malzeme ile korunmalıdır. Ateşe mukavim malzeme en az
iki saat süre ile ateşe dayanmalıdır. Çapı 460 mm veya daha küçük olan sürekli çelik etekli
mesnetlerin dış yüzeyi ateşe mukavim malzeme ile korunmalıdır.
2.1.5 - Taşınabilir Tanklar
Taşınabilir tanklar, geçici bir süre için (1 yıldan kısa süre) ve sabit tesislerde kullanılmak üzere imal
edilmişse;
-Tankın mesnet veya ayakları Madde 2.1.5.1�e uygun olmalı.
-Beton yastıklar üzerine yerleştirilmeli, veya
-Blokajlanmış yüzeyler üzerine yerleştirilmeli, veya
-Sert kaya zemin üzerine yerleştirilmelidir.
2.1.5.1 - Tankların ayaklar veya mesnetler üzerine oturtulması durumunda, bu ayaklar veya mesnetler
TS 7812�e uygun olmalıdır.
. Ayaklar veya mesnetler doğrudan tanka kaynak edilmiş olabilir. Bu takdirde ayak veya mesnetlerin
tanka kaynak edilmesi işlemi, imalatçı tarafından fabrikasında yapılmalıdır.
Ayaklar veya mesnetler tank pabuçlarına bağlanabilir. Bu takdirde, tank pabuçları tanka imalatçı
tarafından ve fabrikasında kaynak edilmelidir.
Tanka kaynak edilecek olan ayaklar veya mesnetler veya pabuçlar, basınçlı kaplar için geçerli
standard ve şartnamelere göre yapılmalıdır. Bu durumda, emniyet katsayısı en az 4 olarak alınmalıdır.
Kaynak mukavemeti boş tank ve aksesuvarlarının tamamının her yöne göre yüklerinin en az 2 katına
mukavemet edebilmelidir
2.1.5.2 - Tankın monte edileceği saha, tasviye edilmiş olmalı ve blokajlanmamışsa, tankın en az 3 m
uzağına kadar kuru ot ve diğer yanıcı malzemelerden temizlenmiş durumda muhafaza edilmelidir.
2.1.5.3 - Boru donanımında yeterli esneklik sağlanmalıdır.
2.1.5.4 - Tankların zemin seviyesinden yüksekte ve mesnetler üzerine monte edilmesi halinde; tankın
dış taban yüzeyinin zemin seviyesinden 1,5 m�ye kadar yüksekte olması durumunda, mesnetler ateşe
dayanıklı malzemeyle kaplanmayabilir. Aksi takdirde, mesnetler ateşe dayanıklı malzemeyle
kaplanmalıdır.
2.1.5.5 - Taşınabilir Tanklar
Su kapasitesi 10 m3 veya daha az olan tanklar, Madde 2.1.5.6 ve Madde 2.1.3.1'e uygun olmalıdır. Bu
takdirde tanklar, sabit tank olarak da kullanılabilir.
2.1.5.6 - Taşınabilir tanklar basınçlı kaplarla ilgili standard ve şartnamelere uygun olmalıdır. Ayrıca
tank kızağı taban yüzeyi ile tankın taban dış yüzeyi arasındaki mesafe 50 mm'den az 300 mm'den çok
olmamalıdır.
2.1.6 - Araçlara Monte Edilen Tanklar
-Tankların araçlar üzerine monte edilmesi durumunda TS 1445'e uyulmalıdır.
2.1.7 - LPG Taşımada Kullanılan Araçlar
TS 1445�de belirtilen özellikleri taşımayan araçların LPG depolama, doldurma ve boşaltma tesislerine
girmesine müsaade edilmemelidir.
2.1.8 - Örtülü Tanklar (Kaplanmış Tanklar)
Örtülü tanklar (kaplanmış tanklar), aşağıda belirtildiği gibi tesis edilmelidir.
2.1.8.1 - Örtme malzemesi toprak veya dere kumu veya ısıya dayanıklı özel malzemeler olmalıdır.
Tank çevresindeki örtü toprak veya dere kumu ise kalınlığı en az 300 mm olmalıdır.
2.1.8.2 - Tank çevresindeki örtünün erozyona karşı korunması için gerekli tedbirler alınmalıdır.
2.1.8.3 - Valfler ve diğer aksam, örtü malzemesine zarar verilmeden tamir ve bakım yapılabilecek
şekilde monte edilmelidir.
2.1.8.4 - Örtülü tanklar toprak özelliklerine uygun olarak korozyona karşı korunmalıdır.
2.1.9 - Tankların Yeraltına Tesisi
Basınçlı kaplarla ilgili standard ve şartnamelere göre imal edilen tank ve aksesuarları veya tank
sistemleri ve yerüstü tankları aşağıdaki hususların sağlanması şartıyla yeraltına da tesis edilebilir.
2.1.9.1 - Tankın üst yüzeyi toprak seviyesinden en az 150 mm aşağıda olmalıdır. Bu durumda, tankın
aşınmaya, taşıt trafiğinden veya başka sebeplerle hasar görmesine karşı gerekli tedbirler alınmalıdır.
2.1.9.2 - Tanktaki adam giriş deliği (TS 9728) veya diğer bağlantıların bulunduğu kısımların
kapatılması gerekmez. Adam giriş deliği ve diğer bağlantı kısımlarının araç trafiğinden hasara
uğramasını önlemek için gerekli tedbirler alınmalıdır. Tankın su baskınına maruz kalma ihtimali varsa,
regülatör emniyet valfi çıkış ağzı, muhtemel en yüksek su seviyesinin üzerinde olacak tarzda monte
edilmelidir.
2.1.9.3 - Tanklar bulunduğu mahaldeki toprak özelliklerine uygun olarak korozyona karşı korunmalıdır.
Tankın yüklenmesi indirilmesi ve montajı esnasında, üzerindeki kaplamanın korunması için gerekli
tedbirler alınmalıdır. Tank üzerindeki kaplamada meydana gelen hasarlar tankın gömülmesinden önce
tamir edilmelidir.
2.1.9.4 - Tank tabanı seviyesindeki toprak veya kaya tabakası sağlam zemin olmalı, tank 150 mm -
300 mm kaba kum üzerine yerleştirilerek ankrajlanmalı ve tank çevresi toprak veya dere kumu ile
doldurulup sıkıştırılmalıdır. Tankın çevresini doldurmak için içinde kaya parçaları veya benzeri
aşındırıcı maddeler bulunan malzemeler kullanılmamalıdır.
2.1.9.5 - Herhangi bir yeraltı tankının kullanımdan vazgeçilmesi halinde aşağıdaki tedbirler
alınmalıdır.
2.1.9.5.1 - Tank içerisindeki sıvı LPG mümkün olduğu kadar boşaltılmalıdır.
2.1.9.5.2 - Tank içerisindeki buhar halindeki LPG mümkün olduğu kadar boşaltılmalıdır. Çekilen buhar
halindeki LPG tankın buhar bağlantı hattından alınmalı ve boşaltılan LPG yakılmalı veya emniyetli bir
bölgede atmosfere atılmalıdır. Tanktan buhar halindeki LPG nin çekme sürati, tank içinde kalabilen
ICS 75.200 TÜRK STANDARDI TS 1446/Mayıs 1998
11
sıvı haldeki LPG'nin buharlaşma süratinden fazla olmamalıdır. Tanktan buhar haldeki LPG'nin
çekilmesi işlemi, Madde 2.1.9.5.1'de belirtilen sıvı haldeki LPG çekme işleminden sonra yapılmalıdır.
NOT - Tank içerisinde bulunan buhar halindeki LPG'nin çekilmesi işlemi, aşırı süratli yapılırsa, sıvının
soğuması sonucu basınç düşmesi tank içerisinde sıvı LPG kalmadığı yanılgısına sebep
olabilir.
2.1.9.5.3 - Tank içerisinde yalnızca atmosferik basınçta LPG buharı kaldığında, tank su, kum veya
plastik köpük ile doldurulur veya tank içerisi inert bir gaz ile yıkanır. Tank içerisinden bu suretle alınan
buhar halindeki LPG emniyetli bir yerde yakılır veya atmosfere atılır.
2.1.10 - Kısmi Yeraltı Tankları ve Üstü Örtülmemiş (Kaplanmamış) Durumdaki Tank
Tesisleri
2.1.10.1 - Zemin seviyesinin altında kalan tank yüzeyleri ile zemin seviyesinden en az 75 mm yükseğe
kadar olan tank yüzeyleri korozyona karşı korunmuş olmalıdır. Korozyona karşı koruma Madde
2.1.9.3'e uygun olmalıdır.
2.1.10.2 - Tanklar mümkün olduğu kadar yatay ve sert bir zemin üzerine oturtulmalıdır. Tankların
çevre dolgusu yeraltı tanklarında olduğu gibi Madde 2.1.9.4'e uygun olmalıdır.
2.1.10.3 - Tanklar arasındaki mesafeler, yerüstü tanklarında olduğu gibi Madde 2.1.1 ve Çizelge 1'e
uygun olmalıdır.
2.1.10.4 - Tanklar taşıt trafiğinden hasara uğramayacak yerlere tesis edilmeli veya bu tür hasarlara
karşı yeterince korunmuş olmalıdır.
2.2 - TANK DONANIMININ MONTAJI
2.2.1 - Tanklara monte edilen emniyet valfleri Madde 2.2.2 ve Madde 2.2.5'e uygun olmalıdır. Emniyet
valfleri (PSV), tankın üst kısmında ve tank içerisindeki LPG'nin buhar fazıyla doğrudan temas halinde
olacak tarzda konumlandırılmalıdır.
2.2.2 - Toplam su kapasitesi 0,5 m3 veya daha az olan tanklarda emniyet valfleri çıkış ağızlarının
çarpma suretiyle hasar görmeyeceği tarzda monte edilmelidir.
2.2.3 - Toplam su kapasitesi 0,5 m3'den fazla olan tanklarda, LPG emniyet valfi tankın üst tarafına
monte edilmeli ve valfin ağzı herhangi bir şekilde engellenmemeli, açık havaya serbest olmalıdır. Bu
tanklardaki donanım ayrıca aşağıdaki hususlara da uygun olmalıdır.
2.2.3.1 - Tanklardaki emniyet valfi veya herhangi bir deşarj boru donanımına su veya başka bir yabancı
madde girmesini (dolayısıyle emniyet valfinin çalışmasını engelleme veya kapasite sınırlamasına sebep
olmasını) önlemek için yağmur kepi yapımı gibi tedbirler alınmalıdır. Gerekli görülmesi halinde drenaj için
ilave tedbirler alınmalıdır. Yağmur kepi veya diğer koruyucu kısımlar, emniyet valfinin çalışması dışında
yerinde kalacak şekilde projelendirilmeli ve bunlar emniyet valflerinin kapasitesini düşürmeyecek tarzda
seçilmelidir.
2.2.3.2 - Su kapasitesi 10 m3'den fazla olan yerüstü tanklarının her birinde, emniyet valfinin çıkışları,
dikey konumda monte edilmeli ve atmosfere engelsiz durumda açılmalıdır. Bu valflerin deşarj kısmının
dikey doğrultusunda tankın üst kısmından en az 2 m mesafede herhangi bir engel bulunmamalıdır.
Bu tanklardaki emniyet valfleri, ayrıca aşağıdaki hususlara da uygun olmalıdır.
2.2.3.2.1 - Emniyet valfi deşarj boru donanımı Madde 2.2.3.5'e uygun olmalıdır.
2.2.3.2.2 - Madde 2.2.3.1'e göre drenaj (boşaltma) tesis edilmesi durumunda emniyet valfi ve bağlantı
boru donanımı projelendirilmesi aşağıdaki hususlara uygun olmalıdır.
2.2.3.2.2.1 - Drenaj deliklerinden kaçan gazların tutuşması durumunda tankın alevden korunması için
gerekli tedbirler alınmalıdır.
2.2.3.2.2.2 - Emniyet valfi ağzı, valfın bulunduğu tank yakınına monte edilebilecek boru ve ekipmanın
aleve maruz kalmasına sebep olmayacak şekilde yerleştirilmelidir.
2.2.3.3 - Su kapasitesi 10 m3'den fazla olan yeraltı tanklarında, emniyet valfi ağzı, dikey doğrultuda ve
zemin seviyesinden en az 2 m yükseğe verilmelidir. Emniyet valfi boru donanımı, Madde 2.2.3.4'e
uygun olmalı, sabitleştirilmesi için yeterli destek sağlanmalı ve fiziksel hasarlara karşı korunmuş
olmalıdır.
2.2.3.4 - Emniyet valfi ağızları fiziksel hasarlara karşı korunmuş bir mahale yerleştirilmelidir. Deşarj
boru donanımı anma çapı emniyet valfinin kapasitesine uygun olmalıdır. Boru donanımı, erime noktası
820°C�un üzerinde olan metal malzemeden yapılmış olmalıdır. Emniyet valfi deşarj boru donanımı
projelendirilmesi aşağıdaki özellikleri sağlamalıdır.
- Emniyet valfinin çıkış tarafına aşırı bir kuvvet uygulayarak kırılmaya sebep olmamalıdır.
- Aynı valfin giriş tarafına donanım tarafından uygulanan kuvvet, valfin çalışmasını engelleyici
büyüklükte olmamalıdır.
- Deşarj boru donanımında dirsek, kavis, boru ekleme parçası (fittings) gibi akışı sınırlayıcı elemanlar
mümkün olduğu kadar bulunmamalıdır.
2.2.3.5 - Emniyet valfleri ile tank arasına veya deşarj boru donanımı arasına, kapatma valfleri monte
edilmemelidir. Aynı tanka, iki veya daha fazla sayıda emniyet valfi monte edilmişse, bu tertibatların her
birinde kendi ayrı kapatma vanaları bulunabilir. Ancak, bu valflerin bir veya birkaçı kapatıldığında açık
kalan valf veya valflere bağlı emniyet valflerinin deşarj kapasitesi, tankın hesaplanan emniyet valfi
deşarj kapasitesinden az olmamalıdır. Bu valflerin volan milleri tankın emniyet valfi kapasitesine göre
kalibreli olarak bağlanmış olmalıdır.
2.2.4 - Taşınabilir tanklar üzerindeki emniyet valfleri, tank geçici bir süre için sabit tank olarak
kullanılıyorsa, Madde 2.2.3'e uygun olmalıdır.
2.2.5 - Taşıtlar üzerine monte edilen tanklara monte edilecek emniyet valfleri için Madde 2.1.3.2 ve
Madde 2.2.3'e ilave olarak TS 2179'da belirtilen hususlar uygulanır.
2.2.6 - Araçlar üzerine monte edilen tank donanımları ve emniyet valfleri dışındaki donanımların
montajı ve korunması için aşağıdaki hususlar uygulanmalıdır.
2.2.6.1 - Emniyet valfleri sıvı LPG seviye gösterge cihazları, basınç göstergeleri, çift çek valfle teçhiz
edilen delikler, tapalarla körletilen delikler, hariç olmak üzere; tanklar üzerinde bulunan deliklerin
tamamı, kapatma vanaları ve hidrolik kumandalı emniyet valfi veya aşırı akım valfi veya ters akım çek
valfleri aşağıda belirtildiği şekilde teçhiz edilmelidir.
İ
KAZ - Dreyn hatları, bir tanesi dreyn borusunun çıkış ucuna yakın olacak şekilde çift kapatma valfleri